Wegversperring: U nadert een opnamestudio!

In september stond het dorp Adusi voor een paar weken op z’n kop. Er was namelijk een behoorlijke ‘happening’ gaande: de opname van de Jezus-film (kijk hier voor meer informatie over deze film) in de Ndrulo-taal. 

In twee weken tijd werden de stemmen van dertig verschillende stemacteurs opgenomen en onder de beelden geplakt. Nu de film klaar is kunnen Ndrulo-sprekers de film over het leven van Jezus zien en horen in hun eigen taal! 

Wij waren er een paar dagen bij, omdat ik – Michiel – het Ndrulo-team help als vertaalconsulent. En deze opnames waren dus een mooie kans om de vertalers te bezoeken in hun eigen omgeving. En ook om het vertaalkantoor te zien en mensen uit deze bevolkingsgroep te ontmoeten.

Maar hoe maak je die opnames eigenlijk in een dorp zonder opnamestudio en elektriciteitsnet? Het was bijzonder voor ons om dat met eigen ogen te zien!

In het huis van vertaler Charles werd een studio gebouwd van vijf matrassen (vier voor de muren en één voor het plafond) om alle achtergrondgeluid tegen te houden. De elektriciteit werd geleverd door een generator. Die generator stond natuurlijk wel op gepaste afstand, want het is niet de bedoeling dat je die tijdens de film door de Bergrede heen hoort…! 

Toen de studio werd opgebouwd keken we wat bedenkelijk naar de weg die vlak langs het huis loopt. Daar komen namelijk nogal wat motor(taxi)s langs overdag!

Toen we dit met Charles bespraken zei hij:

O, dat is geen probleem! We zetten de komende weken de weg overdag af met rode vlaggetjes. Alle motorrijders weten al dat als ze de vlaggen zien ze om moeten rijden. We willen natuurlijk geen geronk van motoren in de Jezus-film!”

Wil je Hanneke en Michiel ook GRATIS sponsoren?

Zorg er dan voor dat je voortaan jouw online aankopen doet via de SponsorKlikspagina van Hanneke en Michiel. Voor jou een kleine moeite, voor Hanneke en Michiel zijn het directe inkomsten. Op deze website klik je vervolgens op het logo van de winkel waar je iets wilt bestellen. Je wordt dan doorgeleid naar de betreffende webwinkel. Er zijn heel veel webwinkels die mee doen, denk aan Bol, Coolblue, Mediamarkt, Hema, maar ook kledingwinkels, Booking, Thuisbezorgt en nog veel meer…!

TIP: Maak een snelkoppeling naar de sponsorklikspagina van Hanneke en Michiel aan in je taakbalk, dan klik je zo verder.

Hoe werkt het?
Heel simpel. Webwinkels betalen een commissie voor elke bestelling van een klant die via SponsorKliks.com komt.
75% van deze commissie wordt op de bankrekening van de TFC van Hanneke en Michiel gestort. Of je nu rechtstreeks naar bijvoorbeeld Bol gaat of je gaat via SponsorKliks.com naar de site van Bol, je betaalt hetzelfde. Alleen in het laatste geval keert Bol ons een commissie uit en profiteren Hanneke en Michiel hier direct van!

Let op: geen commissie op boeken
In Nederland geldt per wet een vaste boekenprijs, hierdoor mag GEEN commissie op boeken worden gegeven.

Je blijft anoniem
Noch SponsorKliks, noch Hanneke en Michiel weet wie er iets besteld heeft, je hoeft namelijk niet in te loggen. SponsorKliks weet alleen bij welke webwinkel iets is besteld, voor welk orderbedrag en dat de commissie voor Hanneke en Michiel is bedoeld. Dat weten ze omdat je via een klik op SponsorKliks naar de betreffende webwinkel bent gegaan. Omdat SponsorKliks alleen registreert dat er via SponsorKliks bij bijvoorbeeld Bol een bestelling is geplaatst en niet bekend is wie deze bestelling heeft gedaan, is het uitermate belangrijk dat je de bestellingen die je online doet alleen via Sponsorkliks laat lopen. Een rechtstreekse bestelling die je bij Bol doet, levert Hanneke en Michiel niets op.

Vertaalcheck in de Ndrulo-taal

Ik, Michiel, ben sinds juni weer bezig met “echt” consulentenwerk. Op dit moment werk ik samen met het vertaalteam van de Ndrulo-taal in Oeganda.

In Augustus kwamen Mark en Charles, twee van de drie Ndrulo-vertalers, naar Entebbe, zodat we met elkaar 2 Korintiërs 1-7 konden bespreken. 

Het is de taak van de vertaalconsulent om een grondige kwaliteitscontrole van de vertaling uit te voeren met het team. En dat gaat vooral door elkaar veel vragen te stellen:

Wat betekent dit woord in jullie taal?
Loopt deze zin wel?
Het lijkt erop dat jullie hier een stukje informatie in jullie vertaling gemist hebben, klopt dat?
Is het misschien goed om dit vers te laten lezen door mensen in jullie gemeenschap en te vragen wat het aan hen communiceert?

Bij zo’n vertaalbespreking is het heel goed om fysiek bij elkaar te kunnen zitten. Dat maakt het veel makkelijker om de echt lastige passages met elkaar te kunnen bespreken.

Nieuwsbrief

Voorheen schreven we op deze plek vaak nieuwe blogs over ons leven en werk in Tanzania. Tegenwoordig verspreiden we deze verhalen vooral via onze eigen nieuwsbrief. Wil je deze nieuwsbrief ook ontvangen? Meld je aan voor de nieuwsbrief door ons een e-mail te sturen.

Hieronder twee fragmenten uit onze laatste nieuwsbrief.

Een ranglijst van zonden

Soms houdt de cultuur je hier een spiegel voor. Laatst had ik, Michiel, een gesprek met Masige, collega en Kabwa-vertaler.

Wat vinden wij in Nederland eigenlijk de ergste zonde tegen je medemens? Iemand vermoorden misschien? Zo ja, dan zijn Kabwa-mensen het met ons eens. Maar daarna? Diefstal? Voor Kabwa-mensen staat het verbranden van andermans huis op nummer twee.

 

En als derde, welke zouden we als Nederlanders als derde noemen? Fraude, overspel, … liegen misschien?

Voor Kabwa-mensen staat het slaan van je ouders op nummer drie! Je ouders kunnen je nog zo slecht behandelen, je kunt nooit van hun ouderdom en kwetsbaarheid gebruikmaken door wraak op hen te nemen. Weer eens een herinnering aan hoe hoog respect voor je ouders in de cultuur hier wordt aangeslagen.

Op de foto collega en Ikoma-vertaler Musa, die vorig jaar een diploma haalde op een Bijbelschool hier. Na de ceremonie geeft zijn zoontje hem een kado.

Nieuw jaar: kalendertijd

Elk jaar maken Lucy en Neema op ons kantoor kalenders voor alle acht talen waarin op het kantoor wordt gewerkt. Het is een mooi promotiemiddel om mensen bekend te maken met het Bijbelvertaalwerk. Ook dit jaar hebben we ons tochtje naar de grote markt in de stad gemaakt om wat kalenders te verkopen. Een vrouw in het tweede pad rechts van het midden was erg geïnteresseerd in de kalenders, maar ze had geen geld. Geen nood, wij hadden nog een kilo uien nodig…

Harambee

Een paar weken geleden maakten we iets nieuws mee, we waren de eregast bij een zogenaamde ‘harambee’.

Het gebeurde allemaal in een kerk in Bhukabwa, in het Kabwa-gebied, waar we al vaker zijn geweest. Het doel was geld verzamelen voor de verdere bouw van de kerk.

 

Grootste taak van de eregast: een flinke gift in de ‘inzamelingsemmer’ doen.

En de eregast krijgt ook een kans om de kerk toe te spreken en een hart onder de riem te steken. Het mooie was dat we gewapend met een luidspreker en telefoon met Kabwa Bijbel-app aankwamen, dus konden we mooi een deel van de Efeze-brief laten horen.

 

Onderdeel van de inzamelingsactie was de veiling van boeken in het Kabwa en Swahili, en ook kwam er nog een geit voorbij!

Wat daar precies mee gebeurd is, was ons niet helemaal duidelijk. We stonden al klaar om er stevig op te bieden, maar helaas… die kans kwam niet.

Was er iemand achter de coulissen met een groot bod op de proppen gekomen? Of leidden ze de geit de kerk uit om ‘m snel het hoofdgerecht te maken van de maaltijd die na de dienst plaatshad? Op basis van de enorme berg vlees die ik op m’n bord had liggen, zou je denken dat ik persoonlijk de hele geit opgediend had gekregen. Maar die theorie heeft een zwak punt: het kost nogal wat tijd om een geit te bereiden, zeg maar van-deur-tot-deur, oftewel, vanaf het punt dat het nog ronddartelt, tot het punt dat het mals op je bord ligt. De maaltijd was zo snel na de dienst zelf, dat het toch niet die geit geweest kan zijn, die op m’n bord lag…

NB: wil je meer van ons lezen, meld je aan voor de nieuwsbrief door ons een email te sturen via contact.

The Gospel beats the World Cup

In the village of Kiriba, a week long church event was held. The program ran every day from the morning until the end of the afternoon. Every afternoon people would be sent home, while being encouraged to come back after dinner, because at 8pm, the Jesus Film – in two of the local languages, Kwaya and Jita – would be shown in the center of town.

 

And indeed, people came out in great numbers. Not only many of whom were involved in the church meeting came back to the village center after dinner. The showing of the Jesus Film also drew in other people, many of whom had never heard the Gospel told in their own language before. Some were completely new to the Gospel in any form. The little bars and restaurants with a tv where people were watching the World Cup soccer, normally packed with people, were much more empty, as the place to be was the Jesus film!

 

On the first night the Jesus Film was shown in Kwaya, on the second night in Jita, on the third night again in Kwaya, on the fourth night it was Jita’s turn again, and so on. Over the course of the week several hundreds of people attended this impromptu cinema. The closing night of the week a prayer meeting was held, where people were invited to give their life to Jesus. Around 100 people accepted Jesus as their Saviour!

 

An impression of the church meeting (photo: MK).

Another impression (photo MK).

Benzine rijker, Genesis armer

Heb je wel eens iets verkocht bij een benzinestation? Aan de mensen van het benzinestation? Wij ook niet, tot voor kort…
Maar eerst iets over hakken en zagen.

Kapwerk
Al tijden was onze tuin toe aan een kapbeurt. De bomen die in de tuin staan, werden wel erg groot, en de takken gingen de zon tegenhouden. Het huis blijft lekker koel, maar een deel van de tuin werd ook steeds donkerder. Hier op het terrein werd ons stekkie al ‘het huis met de vele bomen’ genoemd.

‘Ja daar hebben we wel een mannetje voor,’ zei onze heel vriendelijke vader-directeur hier toen ik bij ‘m langsging en uitlegde wat het probleem was. Alsof ik net de energieleverancier had gebeld met het bericht dat de boiler niet meer goed werkte.

Hier geen kapvergunningen of bestemmingsplannen. Groen licht van de top is genoeg. Twee mannen in blauwe overalls, een kapmes, een paar laarzen en een paar slippers. Mmm, moet het daarmee gebeuren, dacht ik. Enigzins bezorgd wees ik  naar de takken die rijp waren voor het kapmes. ‘De meeste zitten wel erg hoog,’ zei ik verontschuldigend. ‘Nou, we gaan gewoon eens kijken,’ was de reactie.

De één deed zijn slippers uit, keek even onder welke hoek en lengtegraad hij de boom het beste te lijf kon gaan, en klom simpel naar boven.

De eerste tien minuten stond ik zenuwachtig te kijken, maar al snel bleek dat hij het onder controle had. ‘Ja, het is gewoon een kwestie van ervaring,’ vertelde ‘ie me doodgemoedereerd…

Af en toe bleek hij overigens toch menselijk, als hij op een bepaald punt niet kon gaan hakken, omdat hij daar ‘geen balans had’. Oké, oké, als jij het zegt. En bij twee bomen was er een trap als beginnetje nodig, omdat de stam te recht en glad was…

Een paar uur later lagen er bergen takken in de tuin er was er opeens meer licht. Het hout werd dankbaar weggehaald door de kokkinnen op het terrein hier, want daar konden ze mooi houtskool van maken. En onze tuin heeft er weer vijf meter extra uitzicht op het Victoriameer bij. Iemand moet het doen…

Benzine rijker, Genesis armer
Een tijdje terug was onze auto weer toe aan wat benzine. Hier zijn er bij het tankstation altijd mensen die je tank voor je vullen.

Laatst vroeg de jongen die onze tank vulde hoe lang we al in Tanzania woonden en hoe en waar we Swahili geleerd hadden. En zo kwamen we aan de praat over lokale talen en alle teams op het kantoor die hard werken om de Bijbel in hun eigen taal te vertalen.
Hij was gelijk enthousiast. ‘Laat me die boekjes eens zien!’ Al snel kwamen ook de ‘bedienden’ van de andere pompen eraan.

‘En heb je ook Simbiti?’

‘Hé, en waar is Zanaki?’

Uiteindelijk was ik aan het jongleren om van alle verschillende talen boekjes tevoorschijn te halen en alle vragen te beantwoorden. Elke vraag leek er wel voor te zorgen dat er weer iemand anders kwan, die wilde zien of er in zijn taal ook iets te krijgen was.

Een kwartiertje en een stapel verkochte boekjes verder, kwam er een tankwagen, om de pompen bij te vullen. ‘Dan kan ik beter weggaan om ruimte te maken,’ dacht ik. Maar nee, vanuit de hoge raampjes werd nieuwsgierig gekeken wat er gaande was. Een van de pompmensen legde het uit, en er werd goedkeurend gereageerd.

Uiteindelijk was het toch een goed moment om te vertrekken. Als we weer benzine nodig hebben, kunnen we wel een kleedje neerleggen en er een tijdje gaan zitten met de boekjes…

Marcus af in Kabwa!
In de afgelopen twee weken hebben we Marcus 9-16 als Kabwa-team afgerond. Het was een voorrecht om met elkaar te praten over de betekenis van dit wereldschokkende nieuws en hoe we dit het beste kunnen vertalen. Hoofdstuk 10 vers 45, een van de hoogtepunten, klinkt zo in Kabwa, en vertaald in het Nederlands:

Kora Omwana wa Adamu, ataaja okukorerwa emirimu, nawe yaaja okubhakorera abhantu emirimu na okuruusya obhuhoru bhwaye, naho atungurye abhantu abhaaru.

Ook de Zoon van de Mens kwam niet om gediend te worden, maar Hij kwam om mensen te dienen en zijn leven te geven, om zo vele mensen te redden.

Nu is het wachten op de suggesties van de Kabwa-gemeenschap en de vertaalconsulent, en dan is Marcus helemaal klaar.

(De) weg van (de) melk
Het wordt tijd dat we eens over een belangrijk onderdeel van ons leven spreken. Want wat is een Nederlander zonder melk en yoghurt?

Elke dinsdag gaat Manyama, die onze tuin mooi houdt, op de motortaxi naar het ‘pontje’. Dat pontje komt in Musoma aan en brengt melkverkopers. Hij koopt tegenwoordig 13 liter voor ons en onze buren samen.

De steiger waar de pont aanlegt.

De pont is gekomen.

Thuis koken we de melk eerst, want het is rauw. Vervolgens halen we de room eraf, erg lekker in pastasaus of door ander eten!
Vijf liter melk voor ons. Vijf voor de buren. Van de andere drie liter maken de buren… yoghurt! En dus hebben we na anderhalve dag yoghurt.
Iets anders dat Hanneke wel eens maakt met melk, is ricotta. Zo hadden we een tijdje geleden een Italiaanse avond met vrienden, compleet met risotto met ricotta!

O ja, en op de weg terug van de pont, haalt Manyama vaak nog een kilo vlees voor ons. Er zijn grofweg twee opties: ‘steki’ (vooral vlees) of ‘mix’ (vlees, botten, spieren en alles wat ertussenin zit). We hebben sinds kort een gehaktmolen, en dan komt daar weer die pastasaus voorbij… met gehakt en room!

Een deel van de markt in Musoma is de ‘slagershoek’. Een rij van zo’n vijf vierkante hokjes, met een loketje, waaruit een gedreven ‘vleesconducteur’ naar alles roept wat voorbij komt, of hij/zij/het misschien vlees nodig heeft. Kom niet te laat op de dag, want dan heeft het vlees al een tijd in het hokje aan een haak gehangen…

Dank en gebed:

  • Bid voor troost voor de familie van onze bewaker-collega J. op het kantoor die enkele weken geleden overleed.
  • Dank voor een goede check van Marcus 9-16 met het Kabwa-team.
  • Dank voor de deeltijdwerkers die er zijn in zes van de acht talen en voor de vele mensen die zij bereiken. Zij gaan kerken langs om te vertellen over het Bijbelvertaalwerk en materialen te verspreiden.
  • Bid voor de nieuwe groep mensen die naar Tanzania hoopt te komen in juli. Bid voor een goede voorbereiding en voor een soepele aanvraag van de werkvergunning.

 


Full tank, empty book supply
When you go to get petrol here, there are normally people to help you fill up your tank.
A couple of weeks ago my ‘helper’ and I got to talk over a couple of liters. He asked me where and how we had learned Swahili. Which led to the topic of local languages and the work that happens in our office of translating the Bible into eight different local languages.

He immediately got excited and asked me to show some books that were available. Before I knew it, people from around came to have a look what was happening and wanted to know if their was something in their language as well.

‘Do you by any chance have something in Simbiti?’

‘What about Zanaki, where is Zanaki?’

I tried to juggle all the different requests and books as best as I could, while people kept asking questions. After some fifteen minutes and a pile of books sold, a big truck pulled in, with a refill for the petrol station. ‘A convenient moment to leave,’ I thought. But the driver, high up in the truck, rolled down his window and asked curiously what was happening. A nod of approval followed when he was told.

We finally did leave… but now we know that next time, we will probably spend more time there than just filling our tank!

We made an extra round around the roundabout to catch this one.

Don’t drive this car if you want to loose weight. But then, don’t drive any car, for that matter.

More light in the garden
On our compound here in Musoma, our house was once described to me as ‘the house with the many trees’. And for a reason. They are not only many, they are also huge.
A while ago I decided to ask the father-director at the compound here if he could help getting some branches cut, so that our garden would get more sunlight, and more lakeview.

‘Sure,’ he said, ‘I know just the men you need.’ Lo and behold, there they came, a couple of days later. Two men in proper workmen’s outfit with lots of freedom of momevent for the climbing job, boots, machetes and smiling brightly, happy to get the teeth into the job, although, if I remember correctly, one missed a few teeth.

No permission needed here to cut down trees, apart from permission from our very friendly father-director. I showed them the trees that were a bit too expansive to me. I apologized for how high the branches were that I wanted to be cut.
Without blinking one of the two removed his boots, took a quick but experienced look at the tree, deciding from where to climb and attack it.

The first minutes I stood there with fear in my eyes, but it quickly became clear that this guy had done this before. ‘Yeah, it’s all experience,’ he said doodgemoedereerd to me (still looking for a translation for this word…, it surely is not ‘mistreated’ as one translation machine suggests; it’s too nice of a word anyway to not use).

But he turned out to be human after all, if only now and then, when he had to admit that he couldn’t get to a certain spot, as he didn’t have ‘any balance’ there.

A couple of hours later the job was done. More light in the garden, 5 yards extra lakeview, and a pile of wood that was thankfully taken by the ‘chefs’ here at the compound, who could use it as firewood for in the kitchen.

Welcome to join us in prayer and praise:

  • On of the guards at the office passed away, pray for comfort for his family.
  • Praise the Lord for the good discussion and team work we had when we checked Mark 9-16 in Kabwa.
  • Praise for the part-time workers at the office, who go round visiting churches, telling people about Bible translation work going on and about all the materials available.

Wees blij in de Heer en geef gewoon die sticker

Elke dinsdagmorgen hebben we met elkaar als collega’s op het kantoor Bijbelstudie. In kleine groepjes luisteren we naar een hoofdstuk en praten we erover door. Pas gebeurde er iets leuks en ongewoons.

We waren net druk in een discussie over Jakobus 4, en waarom Jakobus zijn lezers oproept verdrietig te zijn. Hoe verhoudt zich dat eigenlijk tot Filippenzen 4:4, waar Paulus oproept om toch vooral blij in de Heer te zijn.
Net op dat punt komt een van onze collega’s langs onze groep, samen met een in het legergroen gestoken ambtenaar. Hij blijkt naar ons kantoor gekomen om de aanwezige auto’s te controleren voor de jaarlijkse veiligsheidskeuring. Als onze auto in zijn kritische oog zonder gebreken blijkt, is de proef doorstaan en krijgen we voor ruim een euro weer ons veiligheidskeurmerk voor een jaar, inclusief sticker op de voorruit.

Maar voordat hij zich richting de auto’s begeeft eerst even door het kantoor om iedereen gedag te zeggen. Bij onze groep staat hij stil, en na de gebruikelijke kennismaking vraagt hij ons of wij hem een vers voor de dag kunnen meegeven, dat hij kan meenemen tijdens zijn werk. Filippenzen 4:4 zegt er één in onze groep: “Laat de Heer uw vreugde blijven; ik zeg u nogmaals: wees altijd verheugd.”
En iemand anders voegt toe: “Ja, dus als u dan een auto ziet die niet helemaal goed is, wees dan gewoon blij in de Heer en geef die sticker!”

Na het werk stoppen we vaak even langs de weg bij Mama Matunda.

En bij Musoma Business…

Nog zoiets…
Een tijdje geleden op een zondag reden we naar de kerk.
Stel je voor, je komt met je auto op een kruispunt aan, en op hetzelfde moment komt er een ambulance. Geen sirenes, geen zwaailicht. Maar die ambulance zou graag willen dat jij eerst gaat, dan kan hij ook doorrijden. Zo gebeurde het op weg naar de kerk. Nietsvermoedend stonden we bij een kruispunt te wachten, tot we vanuit de ambulance gratis instructies kregen. Via een megafoon klonk het: “Ja hoor, steek maar over, ga maar!”

Vervolgens kwamen we bij de kerk. De dominee zelf was er niet, en dat wisten we al. Er zou een gast(s)preker zijn. Een van de oudsten van de kerk vroeg vervolgens of ik de rol van evangelist op me kon nemen. Oneerbiedig gezegd, degene die de dingen aan elkaar praat. Dat is inderdaad oneerbiedig, want het is ook degene die bepaalde vaste onderdelen van de dienst leidt (enkele gebeden, geloofsbelijdenis, etc.). En het is degene die de liederen uitkiest.

Al met al ging dat eigenlijk prima, en waren we weer een ervaring rijker.

Regentijdlucht

Regentijdlucht 2

Regentijdtuin

Voortgang in het Kabwa-team
In de afgelopen weken hebben we met een consulent Matteüs 1-14, Galaten en Openbaring 12-22 kunnen doornemen. En dat betekent dat we weer 826 verzen, oftewel 10,4 % dichter bij het NT zijn. En daar past natuurlijk wat lofzang bij!

Hoe gaan we verder?
Is het NT een doel op zich? Nee, natuurlijk niet. Het doel is dat mensen worden veranderd doordat ze Gods woord (beter) begrijpen, via welke middelen dan ook. Een voorbeeld.

Ik begrijp het nu echt van binnen, in mijn hart

Onze buurvrouw kwam een tijdje geleden met een verhaal van een vrouw bij haar in de kerk. Deze vrouw kent weinig Swahili, en toch kwam ze graag naar de Bijbelstudie. Veel van de Bijbelstudie was moeilijk te begrijpen voor haar, maar er was in ieder geval iemand die de bespreking kon vertalen in Jita, haar moedertaal.

De vraag van onze buurvrouw was dus, hebben jullie materiaal in Jita, zodat ik dat door kan geven aan die vrouw. We gaven haar een paar boekjes, en de Jezus Film (een film op basis van Lucas) in Jita.

Een tijdje later kwam onze buur met het verslag. Ze had haar laptop met de Jezus Film meegenomen naar de vrouw. Ze startte de film, en de vrouw keek van de eerste tot de laatste minuut aandachtig naar het scherm. Af en toe draaide ze zich om en zei verwonderd: ‘Dit kan ik begrijpen!’ En bij de Bergrede merkte ze op: ‘Jezus is een goeie leraar!’ Aan het einde van de film, toen ze afscheid namen, zei de vrouw nog eens: ‘Ik begrijp het nu echt van binnen, in mijn hart.’

Verhaal door M.H.

Hier gaat het natuurlijk allemaal om. Dat mensen aangeraakt worden en veranderen door Gods boodschap en Jezus’ komst naar de aarde.

En over dat doel ging het pas, toen we verschillende mensen van Wycliffe op bezoek hadden op het kantoor. Hoe kunnen we met elkaar zorgen dat de gemeenschap dit Bijbelvertaalwerk meer en meer gaat dragen en vooruithelpen, zodat de Bijbel in de gemeenschap steeds meer gaat leven.
Vooralsnog komt veel geld van buiten, maar de droom en het doel is dat de gemeenschap praktisch en logistiek een steeds groter aandeel gaat vervullen in het Bijbelvertaalwerk.

Drukte tijdens de vergaderingen met Wycliffe, want voor elke taal kwamen vijf vertegenwoordigers van de taalgroep op het kantoor.

Het Simbiti-team is bijna klaar met het Nieuwe Testament. Een foto van een workshop om mensen te trainen die kunnen helpen de vertaling te beoordelen en advies te geven (foto: RM).

We delen weer graag enkele dank- en bidpunten met jullie:

  • Dank voor al het werk dat in het Kabwa-team gaande is, in het bijzonder de consulent check. Er worden grote stappen gezet! Bid dat deze nieuwe boeken mensen gaan raken.
  • Dank voor het goede regenseizoen. Het regent nu al een kleine twee maanden.
  • Een van onze collega’s is pas overleden. Bid voor troost voor de familie.
  • Dank voor goede planningsvergaderingen met mensen van Wycliffe, bid voor een goed vervolg.
  • Bid in het bijzonder voor initiatieven die er zijn om een steeds groter deel van de gemeenschap bij een steeds groter deel van het werk betrokken te krijgen.
  • Bid voor de bewakers van het terrein waar we wonen. Ze zijn enkele weken geleden ontslagen, en nu is een bedrijf in de arm genomen om de bewaking te doen. Bid dat de ‘oude’ bewakers nieuw werk kunnen vinden.
  • Dank dat we er eind maart voor een paar dagen tussenuit konden, naar Rondo in Kenia, om te genieten van kouder weer, mooie vogels en lekker eten.

 

Onze bewaker-vriend Joseph en zijn vrouw, bij hen thuis. De stok is niet omdat hij slecht ter been is, maar laat zijn autoriteit in de gemeenschap zien, zo vertelde hij ons.

Dat is nog eens een kerstster.

Rondo betekent vogels, vogels vogels, om precies te zijn 37 nieuwe soorten voor mij.


Rejoice in the Lord and then just give as that sticker
Every week at Tuesday morning, we have a short Bible study at the office. This means we listen to a chapter from Scripture in small groups. A couple of weeks ago, something funny happened.
We were just discussing James 4:9 “Grieve, mourn and wail. Change your laughter to mourning and your joy to gloom” (NIV) and how this relates to Philippians 4:4, where Paul encourages us to rejoice in the Lord.

At that point one of our colleagues came by, together with a civil servant from the car department. He was there to inspect our cars and see if they were living up to the safety standards required. If so, we would be handed a safety sticker, for another year of safe driving.
He greeted us and asked us if we could encourage him for another day’s work by giving him a verse from Scripture that he could meditate on that day, while checking the cars. One of our group quickly said: “Yes, Phillipians 4:4, ‘Rejoice in the Lord always. I will say it again: Rejoice!’ (NIV).” And somebody else added. “Yes, that’s a good verse. Whenever today you see a car that isn’t safe enough, you rejoice in the Lord, and just give that safety sticker!”

Progress on the Kabwa-translation
Last weeks we have been blessed with the help of a consultant in checking Matthew 1-14, Galatians and Revelation 12-22. That means the Kabwa New Testament is 826 verse, which is 10.4 percent, closer to completion.

How to move forward?
Is the New Testament a goal in itself? No, of course not. The real goal is to see lives changed because of people understanding the Gospel (better), by whatever means, languages, media. An example:

“I understand it now here inside.”

An older Jita lady with little knowledge of Swahili came to our Bible studies every Wednesday. Even though she could not understand all of the teaching, she could follow along little by little because of the pastor’s wife’s translation. Still she was not able to read the Swahili Bible herself and could barely participate.

One day I visited her, bringing with me the Jesus Film in Jita on my laptop. I started the film for her, and from the first to the last minute she stared at the screen, listening with all the concentration she had. I was amazed. After the first minutes, she turned around and said, “I can understand this!”

As the sun was setting, she said that she needed to go – but she didn’t move at all, and continued to follow every word of the movie. During the Sermon On the Mount, she turned around and said, “Jesus is such a good teacher!”

She kept listening. After the movie, when we walked outside together, she pointed at her heart and said with a big smile and such a joy in her eyes, “I understand it here inside now.”

Written by M.H.

This is of course what it is all about. And this greater goal was part of the discussion we had recently with people from Wycliffe, when they came to visit the project. The big question was: how can we move forward with the different languages, in such a way that the different communities will get more and more involved and take more and more responsibility.

Praise the Lord for the good meetings and the way in which communities are already getting more involved and for the plans members of the community have to stimulate this even more.

Praise and prayer:

  • Praise the Lord for the good rainy season that is still going on.
  • One of our colleagues passed away last week. Pray for comfort for his family.
  • Praise the Lord for the progress that we as the Kabwa team could make during the consultant check.
  • We are thankful for the short holiday that we got to enjoy at the end of March.

 

(Als) door een hond gebeten

Ik kan m’n ei niet kwijt. Voor een mens is dat vervelend, maar voor een kip ook. Dat werd wel duidelijk in de afgelopen weken, omdat een van onze kippen is begonnen met leggen. Dat gaat gepaard met een hoop gekakel en in onze ogen geklaag, maar ja, het is ook niet eenvoudig een mooie plek te vinden voor dat kwetsbare eitje.

Minder leuk was het dat we ook beter begrijpen wat het betekent om te reageren als door een hond gebeten. Dat deed ik namelijk, letterlijk.

We waren net klaar om naar het vliegveld te gaan, vanuit Dar es Salaam, op weg terug naar Musoma, toen de hond van de mensen bij wie we logeerden besloot in m’n hand te bijten. Gelukkig waren we in Dar es Salaam, dus was het makkelijk naar een kliniek te gaan en de juiste behandeling te krijgen!

Oriëntatie
We zijn net weer terug uit Dar es Salaam. Daar waren we in verband met de oriëntatie (waarover we in het vorige stukje kort schreven). Het waren mooie, en vooral voor Hanneke, ook drukke weken, omdat zij een grote rol had in de organisatie.

Wat we niet zullen missen in Musoma is het drukke verkeer en het zweterige weer. Wat we wel zullen missen is het strand en de zee. En kahawa café, een plek waar je lekkere koffie en broodjes kunt krijgen!

Eten aan de straat.

Eten aan huis. Hoe maak je groente en fruit eigenlijk schoon als er geen schoon water uit de kraan komt… En hoe heet boerenkool eigenlijk in Swahili?

Het (nieuwe) kantoor in Dar es Salaam. Deed mij denken aan dubbelvla.

De Indische Oceaan, warmer dan de Noordzee bij Monster, of waar dan ook.

Welkomstdiner (foto: MW)

Leren, leren, leren, waarom moet dat allemaal (Bassie) (foto: MW).

Nieuwe ogen
Een van de leuke dingen van de oriëntatie was om dingen weer eens een beetje met nieuwe ogen te bekijken. De meeste dingen hier worden na verloop van tijd gewoon, want het is je thuis. Maar door het optrekken met nieuwe mensen, vallen dingen je weer opnieuw op.

Gekke namen
Zo zijn er hier veel bedrijfjes die grappige namen hebben. Niet het voorspelbare ‘Louter en Zn.’ Nee, namen kunnen – zo lijkt het – volkomen uit de lucht gegrepen zijn. Maar dat maakt ze dan wel leuk. En misschien ook wel slim, want ze vallen mensen op. Nou ja, in ieder geval ons dan.

Zoek je een kinderdagverblijf voor je kinderen? Kies voor Johannes de Doper kinderdagverblijf, dan weet je zeker dat het goed zit! Voor brood kan je naar Beta Bakkerij, zeker niet je tweede keus. En wil je doorstuderen, ga dan naar The Wonderful Training Centrum.

Andere opvallende dingen:

  • Het verkeer is erg druk (in Dar es Salaam), en nogal chaotisch.
  • De stroom valt wel eens uit, en water moet je filteren om het te kunnen drinken.
  • Op de weg rijd je links.
  • In het verkeer rijden heel veel bussen en bajaji’s (zie foto hieronder).
  • Heel veel auto’s die hier rijden komen uit Japan.
  • Er is veel mooi handwerk te koop van hout, stof, riet, etc.
  • Mmm, je moet hier vaak vragen naar informatie, in plaats van dat je de informatie ergens kunt vinden.
  • Mensen groeten en belangstelling en respect tonen door de juiste groeten te gebruiken is belangrijk.
  • Oud(er) zijn is niet iets om weg te moffelen of te verbergen, maar is een reden gerespecteerd te worden. 

Elke morgen stond er een Engels en een Swahili lied op het programma. Dit is de dag die de Heer ons geeft, wees blij! (foto: EM)

Bajaji’s (foto: EM).

Hoeveel broden hebben jullie bij je? Geen airbag nodig, zei iemand (foto: KC).

Markt (foto: EM).

Het zijn niet de woorden van Wycliffe, maar de woorden van de Heilige Geest
Eind 2016, vlak voor ons verlof, was er een worskhop waarin allerlei kerkleiders uit het Kabwa-gebied oefenden met het gebruiken van een audio-Bijbel en het leiden van Bijbelstudiegroepen. Want inmiddels is er al een mooie collectie van Bijbelboeken opgenomen in de Kabwa-taal (o.a. Genesis, Jona, Handelingen, Efeze, 1-2 Timoteüs).

Pas geleden was er een ‘terugkomdag’. Het was vooral een kans voor de kerkleiders om hun ervaringen te delen. Hoe liepen de Bijbelstudiegroepen die deze audio-Bijbel gebruiken?

Het is geweldig om te zien hoe goed opnames van de Bijbel bij de lokale cultuur aansluiten. Meer dan boeken, want mensen zijn gewend om te luisteren, veel meer dan te lezen. Als iemand het apparaatje aanzet, trekt dat al snel de buren of mensen die langslopen. En zo bleken al veel mensen iets van het Evangelie gehoord te hebben die er anders niet mee in aanraking zouden komen!

Voor mij persoonlijk was het hoogtepunt wat één van de deelnemers zei:

Als we deze audio-Bijbel gebruiken, dan is het belangrijk te beseffen dat het de woorden van de Heilige Geest zijn, en niet zomaar woorden van Wycliffe. Dus begin met gebed. En aan het eind van de Bijbelstudie, bid weer. En dan kan je erop vertrouwen dat de Heilige Geest zijn werk doet!

Een van de luistergroepen tijdens de workshop (foto: Bart Sikkema).

Bezoek
In november hadden we bezoek uit Nederland, en wel van Bart Sikkema. Hij is, in zijn eigen woorden ‘verhalenverteller en fotograaf’. Hij was hier in Tanzania om te zien hoe het Bijbelvertaalwerk gaat en het leven is. Met alle foto’s en verhalen die hij heeft verzameld, gaat hij nu in Nederland het land door. En dit doet hij allemaal vrijwilig!

We delen graag enkele van zijn foto’s hieronder.

En heb je onze presentaties tijdens ons verlof gemist? Dan is dit een uitgelezen kans. Neem contact op met Bart. Zijn emailadres is bij ons bekend. Hij staat te popelen om in kerken, bij Bijbelstudiegroepen, verenigingen, of gewoon bij mensen thuis te vertellen over het werk in Musoma!

Doopdienst in onze kerk, niet zuinig met water!

Het Nieuwe Testament wordt niet alleen vertaald door elke dag spannende dingen te doen. Het betekent vooral heel veel dagen hard werken, studeren, discussiëren, en meer. Maar ja, dat is natuurlijk eigenlijk wel spannend!

Uitzicht op het Victoriameer vanuit onze tuin. De lichten zijn alle vissersbootjes die ’s avonds het meer op gaan.

Uitzicht vanaf het Matvilla-schiereiland in Musoma.

Het cocacoladepot.

Dank- en gebedspunten:

  • Dank voor de mooie oriëntatie en de soepele reis heen en weer.
  • Dank voor de goede behandeling van de hondenbeet.
  • Dank voor de voortgang van het Kabwa-vertaalteam. Bid voor de mensen die de audio-Bijbel gebruiken.
  • Voor verschillende mensen van buiten Tanzania is het tijd om terug te gaan naar hun eigen land. Bid voor hen. Bid ook voor de ‘achterblijvers’, omdat het altijd jammer is als je afscheid moet nemen.
  • Bid voor de families die deelnamen aan de oriëntatie. Op dit moment zijn ze begonnen Swahili te leren. Bid voor motivatie, uithoudingsvermogen en plezier. 

Orientation
In January we were in Dar es Salaam, to help with organizing the orientation for new people who come to Tanzania to serve with Wycliffe. We had very enjoyable weeks! It was fun to meet new people and see what strikes them as new and different in Tanzania, as we ourselves sometimes start to lose sight of that after having lived here for a couple of years.

People like to give their businesses funny names here. So not the descriptive and somewhat boring names we are used to, like ‘Smith and Sons’ (no offense meant). No! Do you want to study more, apply for a place at The Wonderful Training Centre. Looking for a pre-school for your children, well, there’s the John the Baptist day nursery! Need some bread, why not go to Beta Bakery?

Some other things that stood out:

  • the traffic in Dar, which is busy and chaotic;
  • most cars come from Japan;
  • water needs to be filtered before our sensitive stomachs can handle it;
  • you often find yourself having to ask for information, instead of finding the information written down somewhere;
  • greeting people with the right greetings to show respect and relationship is very important;
  • being old(er) is not something to hide, it rather is a reason for people to respect you.

Not the words of Wycliffe, but the words of the Holy Spirit
Many church leaders from the Kabwa language area, were involved in a ‘listening workshop’ at the end of 2016, learning how to use Kabwa Bible recordings in Bible study groups.

A while ago there was a short follow-up workshop, in which participants had the opportunity to share their experience about the new Bible study groups and the influence of the Bible recordings.

A common element in the stories they told was how the Bible recordings helped people, especially children and older adults, to understand the Bible (as they often don’t yet understand Swahili well). Several people mentioned how listening to the Kabwa Bible recordings at home with their family attracted neighbors, who were curious to know what they heard the family listening to.

The highlight of the workshop for me was what one of the participants said:

We should believe that, when we start to use these Bible recordings, it is not the words of Wycliffe that we are going to listen to – it is the words of the Holy Spirit! So before you switch on the player, pray! And after having listened to a chapter, pray! And then you can trust that the Holy Spirit will work.

Points of praise and prayer:

  • Praise God for the orientation weeks in Dar, and the smooth journey there and back.
  • For several people who are serving with us from outside Tanzania, the time has come to return to their home country. Pray for them. Pray also for us who will miss them!
  • Pray for the families that just arrived in Tanzania and joined in the orientation weeks. Pray for energy and encouragement while they are learning Swahili.